ميرزا حاجى بابا محمد تقى شيرازى

48

شرح و نگارش نو و روان از تسهيل العلاج و رساله حافظ الصحة ( فارسى )

بهبودى تمام حاصل نشود . بالاخره ، اگر اين فضول باعث غليان خون شوند ، تب غليانى ايجاد مىكنند . باب دوم : امتلاى دماغيّهء حاصل از امتلاى معده ، سبب فرعى بسيارى از امراض امتلائيه است همانطور كه قبلا گفته شد ، امتلاى دماغ ، از امراضى است كه گاهى مستقيما - در اثر صعود أبخره از معده به دماغ - ايجاد مىشود و گاهى در اثر اخلاط و فضولات رديّه و ابخرهء كثيفهء موجود در خون كه خود از امتلاى معده حاصل شده‌اند و به دماغ مىرسند ، ايجاد مىشود . اگر اين موادى كه باعث امتلاى مغز شده‌اند از مغز ريزش كنند ، در هر عضوى كه بريزند ، انواع امراض نزله‌يى را در آن عضو ايجاد مىكنند : اگر به نخاع و اعصاب ريزد ، فالج و استرخاء يا تشنج يا لقوه يا رعشه احداث مىكند ؛ اگر به اعضاى مجاور ريزد ، امراض گوناگون در چشم و گوش و گلو ايجاد مىكند ؛ اگر به اجزاى سينه و ريه و پرده‌هاى آلات تنفس متوجه شود ، امراض آن اعضا چون ورم ، احتقان مدّه ، سلّ ، سرفه‌هاى مزمنه و اقسام ذات الجنب بروز مىكند ؛ اگر به بحران انتقالى متوجه خارج شود ، اقسام بثور و دمل‌ها و خراجات بروز مىكند . و خلاصه ، انواع امراض گوارشى و مفصلى و عصبى و پوستى و تفرق اتصالات و . . . همگى مىتوانند از عوارض نزله‌هاى حاصل از امتلاى دماغ - كه خود از امتلاى معده توليد شده است - باشد .